Narzędzia stosowane podczas tłoczenia – budowa i przeznaczenie

W procesach produkcyjnych często potrzebne są detale o powtarzalnym kształcie, zrobione z cienkich lub średniej grubości arkuszy metalu. Jedną z metod ich uzyskiwania jest trwałe odkształcanie materiału za pomocą należycie przygotowanych narzędzi. W ten sposób powstają elementy tłoczone, których forma może być płaska, przestrzenna albo zawierać dodatkowe przetłoczenia, otwory i zagłębienia.

Zakres możliwych kształtów zależy w głównej mierze od rodzaju metalu, jego grubości a także stopnia, w jakim materiał może zostać odkształcony bez utraty wymaganych właściwości. W praktyce już na początku należy uwzględnić końcowe przeznaczenie detalu, ponieważ całkiem inaczej wytwarza się zwykłą podkładkę, a całkiem inaczej obudowę, osłonę czy szczegół wymagający szczegółowego spasowania z innymi częściami.

Samo tłoczenie metalu nie znaczy jednej konkretnej operacji. Pod tym określeniem mieszczą się różne sposoby pracy z blachą, w głównej mierze wykrawanie, gięcie, przetłaczanie a także kształtowanie przestrzenne. W współzależności od konstrukcji wyrobu kilka takich czynności może być wykonywanych kolejno. Ma to znaczenie przy detalach, które mają sporo przekształceń kierunku albo wymagają zachowania określonych wymiarów na całej powierzchni. Przy głębszym formowaniu materiał jest poddawany większym odkształceniom, dlatego należy zwracać uwagę na ryzyko powstawania pęknięć i fałd. Nie każdą geometrię da się uzyskać w trakcie jednego przejścia. W pewnych przypadkach konieczne jest stopniowe nadawanie kształtu, co wpływa na konstrukcję narzędzi i przebieg całego procesu.

Duże znaczenie ma również przygotowanie samego materiału. Blacha o tej samej grubości może zachowywać się przeciwnie w współzależności od gatunku metalu, sposobu wcześniejszego przetwarzania czy kierunku ułożenia arkusza. W trakcie pracy ukazują się również zjawiska, które są trudne do ocenienia tylko na podstawie rysunku technicznego. Jednym z nich jest sprężynowanie, czyli częściowa zmiana kształtu po zwolnieniu nacisku. W efekcie detal może przyjąć nieco inną formę, niż wynikałoby to z ustawienia narzędzia. Właśnie dlatego przy opracowywaniu procesu bierze się pod uwagę nie tylko i wyłącznie wymagany wymiar, lecz również zachowanie materiału po zakończeniu operacji. Znaczenie mają również stan powierzchni blachy, sposób jej prowadzenia a także warunki współpracy elementów roboczych.

W sytuacji produkcji seryjnej na prawdę ważna staje się kontrola iteracyjności, ponieważ niewielkie odchylenia mogą z w pewnych sytuacjach wpływać na sposobność prawidłowego montażu kolejnych części. Testuje się zatem wybrane wymiary, położenie otworów, kształt krawędzi a także miejsca, w których występują największe odkształcenia. Osobnym zagadnieniem jest zużywanie się narzędzi. Zmiana ich powierzchni roboczej może stopniowo wpływać na dokładność wykonywanych detali, dosłownie jeżeli już pozostałe parametry procesu pozostają bez przemian. Szczegół po tłoczeniu może być również poddawany następnym operacjom, takim jak łączenie, gięcie, obróbka powierzchniowa albo montaż. Z tego powodu sposób stworzenia konkretnego szczegółu powinien uwzględniać cały przebieg jego powstawania, a nie tylko i wyłącznie moment nadawania mu zasadniczego kształtu.

Polecam: mycie przemysłowe.